terapia poznawczo behawioralna na czym polega
Podczas terapii CBT pacjent pracuje nad zmianą sposobu myślenia na bardziej realistyczny i skupiony na rozwiązaniu problemu. Często bardzo pomocne jest stopniowe stawanie twarzą w twarz z sytuacją wywołującą lęk. Więcej: w artykule Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Farmakoterapia
Terapia poznawczo-behawioralna to metoda pracy, w której ważne jest skupienie się na swoich myślach, które wpływają na to jak się czujemy, jak reaguje nasze ciało oraz jak się zachowujemy. U podstaw terapii leży założenie, że gdy osoba nauczy się oceniać swoje myślenie w sposób bardziej realistyczny i przystosowawczy, wpłynie
Co powinieneś wiedzieć o terapii poznawczo-behawioralnej (CBT)? Po pierwsze, czym właściwie jest CBT? CBT jest jedną z wielu metod leczenia stosowanych w psychoterapii. Opiera się na założeniu, że wiele problemów życiowych wynika z wadliwych myśli (część „poznawcza”) i zachowań (część „behawioralna”). Celowo przenosząc je w stronę zdrowszych, bardziej produktywnych
Odwołujemy się często do mierzalnych aspektów zmiany. - Terapia behawioralno-poznawcza powstała z myślą, żeby stosunkowo szybko dać narzędzia, które przynoszą wymierne rezultaty. Podejmując terapię, ludzie często kierują się bardziej chęcią poczucia się lepiej niż potrzebą zmiany. Terapia jednak wiąże się ze zmianą.
Terapie behawioralne opierają się na założeniu, że wszelkie niepożądane zachowania, np. nieśmiałość, moczenie nocne u dzieci, fobie, nerwice, zostały wyuczone i że w związku z tym mogą zostać oduczone. Terapia behawioralna, inaczej określana jako modyfikacja zachowania, wykorzystuje zasady warunkowania sprawczego i klasycznego.
nonton alice in borderland season 1 idlix. Co to jest psychoterapia poznawczo-behawioralna? Terapia poznawczo-behawioralna jest metodą leczenia, która w skuteczny sposób pomaga zmniejszyć objawy takich dolegliwości jak lęk i depresja. Polega ona na zmianie nieprzydatnych lub niezdrowych myśli i zachowań. Jest połączeniem dwóch terapii: terapii poznawczej i terapii zachowań. Podstawą obydwóch jest założenie, że zdrowe, adaptacyjne myśli prowadzą do zdrowych uczuć i zachowań. A-B-C, czyli myśli, uczucia i zachowania Wydaje się, że jednym z podstawowych celów terapii poznawczo-behawioralnej jest zrozumienie wpływu naszych myśli, uczuć i zachowań na to, jak funkcjonujemy. Załóżmy, że osoba, która boryka się z nieśmiałością, może w sytuacjach społecznych myśleć, że inni ludzie zawsze uznają ją za nudną lub głupią. To przekonanie może spowodować, że osoba ta w interakcji z innymi ludźmi będzie czuła bardzo silny lęk i rozwinie zachowania sprzyjające unikaniu nieprzyjemnych emocji. Będzie częściej się izolować, za to okazywać coraz mniej zachowań zapraszających otoczenie do kontaktu. Z każdym złym doświadczeniem jeszcze bardziej będzie pogłębiać strach przed sytuacjami społecznymi. Terapia behawioralno-poznawcza ma na celu nauczenie, że można w większym stopniu mieć wpływ na swoje myśli, uczucia i zachowania. Z pewnością daje szansę na pokonanie automatycznych przekonań oraz pomaga wykorzystać praktyczne strategie samopomocowe, aby zmienić lub zmodyfikować zachowanie. Praca z myślami, czyli jak wygląda terapia poznawczo behawioralna? W pracy terapeutycznej niewątpliwie ważna jest praca na poziomie myślenia. Negatywne myśli, nierzadko nawykowe i automatyczne, przyczyniają się do negatywnych emocji. Praca nad podważaniem niektórych przekonań może uzdrawiać postrzeganie siebie i innych. Przede wszystkim ważne, aby pamiętać, że: myśli są zjawiskiem odrębnym od uczuć; wywołują, łagodzą lub nasilają emocje, myśli to nie fakty; nasze myśli są często bardzo subiektywnym doświadczaniem rzeczywistości, myśli w ciągu dnia zmieniają swoje natężenie, a nasza wiara w ich prawdziwość ulega zmianie. Podstawowe zasady terapii poznawczo-behawioralnej Pomaga rozwijać nowe alternatywne sposoby myślenia i zachowania, które zwiększają szansę na poradzenie sobie z trudnościami. Koncentruje się na teraźniejszości i budowaniu obrazu zmiany. Jednakże nie jest pomijana przeszłość. Istotne jest, od kiedy i w jaki sposób problem jest obecny w naszym życiu. Kontakt i współpraca z terapeutą są bardzo ważnymi elementami tej psychoterapii. Bezpieczeństwo i poczucie bycia zrozumianym należą do kluczowych czynników, które wpływają na powodzenie psychoterapii. Psychoterapia online lub w gabinecie są aktywnym doświadczeniem, w którym obie strony pracują nad ustalonymi celami. Terapia poznawczo-behawioralna obejmuje moduły psychoedukacyjne, które dostarczają wiedzę i konkretne wskazówki, w jaki sposób radzić sobie z określonymi problemami. Bardzo ważnym elementem jest rozwijanie świadomości w rozumieniu własnych przeżyć. Może mieć krótkoterminową formę psychoterapii trwającą kilka miesięcy. W zależności od złożoności i głębokości problemów może być stosowana również jako podejście długoterminowe. Tutaj znajdziesz jeszcze kilka przydatnych informacji na temat tego, jak wygląda terapia poznawczo-behawioralna: “What is CBT?” – publikacja na kanale Therapist Aid (w języku angielskim)
Co warto wiedzieć o terapii poznawczo-behawioralnej? Terapia poznawczo-behawioralna jest dominującą formą psychoterapii na świeci. W Polsce rozwija się bardzo dynamicznie już od ponad 10 lat. Jest szeroko stosowana zarówno przez psychologów, terapeutów, jak i lekarzy – najprawdopodobniej dlatego, że to jeden z najbardziej przebadanych nurtów psychoterapii, której skuteczność potwierdzają badania kliniczne. Terapia poznawczo-behawioralna jest szczególnie skuteczna w leczeniu: Napadów paniki i nadmiernego zamartwiania się Fobii (w tym fobii społecznej i agorafobii) Depresji Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego („nerwicy natręctw”) Zaburzeń odżywiania (bulimii, anorexi nervosy, kompulsywnego objadania się i otyłości) Fobii społecznej PTSD (zaburzenia stresowego pourazowego) Zaburzeń snu Przewlekłego bólu i zmęczenia Złości Problemów występujących u dzieci i młodzieży Zastosowanie tej formy terapii ma też udowodniony wpływ na poprawę funkcjonowania i samopoczucia osób z diagnozą schizofrenii i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego (CHAD). Ponadto terapia poznawczo-behawioralna pomaga uporać się z poczuciem ciągłego przygnębienia, poczuciem winy, uporczywymi, negatywnymi myślami o sobie i niską samooceną. Umożliwia uwolnienie się od nadmiernego strachu, bolesnych wspomnień. W trakcie terapii kładziony jest nacisk na rozwijanie umiejętności radzenia sobie z silnymi emocjami i stresem oraz kształtowanie sposobów konstruktywnego rozwiązywania problemów, co przekłada się na poprawę sytuacji zawodowej i osobistej. Warto nadmienić, że podejście poznawczo-behawioralne oraz kwalifikacje terapeutów tego nurtu zostało uznane przez NFZ. Informacje dotyczące terapii można znaleźć na oficjalnej stronie Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (PTTPB). European Association for Behavioural and Cognitive Therapies (EABCT) – największej europejskiej organizacji zrzeszającej towarzystwa terapii poznawczej i behawioralnej z różnych krajów. czym polega terapia poznawczo-behawioralna Terapia poznawczo-behawioralna zakłada, że każdy człowiek ma charakterystyczny sposób myślenia o sobie, o innych, a także własne przekonania dotyczące świata ukształtowane przez wcześniejsze doświadczenia. To wszystko wpływa na to, jak aktualnie interpretuje spotykające go wydarzenia, jak na nie reaguje i jakie uczucia w nim wzbudzają. Wspólnie z terapeutą dąży się do poprawy komfortu życia poprzez pracę nad zmianą dysfunkcjonalnych przekonań i szkodliwych nawyków, stanowiących przyczynę problemów i źródło emocjonalnego powinien wybrać terapię poznawczo-behawioralną? Terapia poznawczo-behawioralna jest przeznaczona dla osób w różnym wieku – od dzieci i młodzieży aż po osoby starsze. Została także przystosowana do pracy z osobami o zróżnicowanym wykształceniu, pochodzeniu, czy kulturze. Oprócz indywidualnej pracy z terapeutą stosuje się ją także w terapii grupowej, par i rodzin. Co więcej terapia poznawczo-behawioralna to metoda leczenia powszechnie stosowana przez lekarzy, psychologów i terapeutów w pracy z osobami z diagnozą zaburzeń psychicznych i somatycznych w szpitalach, a następnie w opiece terapii poznawczo-behawioralnej Sukces terapii poznawczo-behawioralnej wynika z faktu, że jej metody oparte są na rzetelnych badaniach naukowych, które są aktualizowane na bieżąco, a każda nowa technika pracy poddawana jest szczegółowej analizie, sprawdzającej jej skuteczność. Terapia poznawczo-behawioralna to skuteczną metodą leczenia niezwykle szerokiego zakresu problemów i zaburzeń, przy jednocześnie bezpiecznej i przede wszystkim wymagającej mniej czasu formie oddziaływań terapeutycznych. Podsumowując, warto zacytować autorów słynnej książki opisującej różne formy psychoterapii: Ujmijmy to tak: gdybyśmy musieli zakupić akcje jakiegoś systemu psychoterapii, to w przypadku terapii poznawczej byłaby to inwestycja bezpieczna, gwarantująca tendencję wzrostową przez następne pięć lat 2003 Przebieg terapii Najważniejszą kwestią, jeszcze zanim podejmie się właściwą pracę, jest precyzyjne określenie problemu, a co za tym idzie czasu, jaki będzie potrzebny do jego rozwiązana. Po takiej „diagnozie” wspólnie z terapeutą ustala się cele pracy indywidualnej. W następnym kroku rolą terapeuty jest dotarcie do mechanizmów, jakie przyczyniły się do powstania i utrwalenia zaburzenia, nawyku, negatywnego stylu myślenia, czy zachowania będącego źródłem kłopotów i złego samopoczucia. Na tej podstawie terapeuta tworzy szczegółowy plan terapii. Dobiera odpowiednie metody i techniki pracy oraz określa przybliżony czas trwania terapii lub jej poszczególnych etapów. Terapia poznawczo-behawioralna z założenia kładzie bardzo duży nacisk na usamodzielnienie osoby korzystającej z pomocy i przygotowanie jej tak, aby w przyszłości sama radziła sobie z ewentualnymi problemami, korzystając z wiedzy i umiejętności zdobytych w trakcie pracy z terapeutą. Dlatego oprócz realizacji założonych celów, zmniejszenia lub wyeliminowania trudności, istotnym elementem terapii poznawczo-behawioralnej jest również zapobieganie nawrotom, czyli wykształcenie takich umiejętności i sposobów radzenia sobie, które obniżą ryzyko powrotu do stanu sprzed podjęcia terapii. Kolejne etapy psychoterapii w nurcie poznawczo-bahawioralnym:
Bezsenność utrudnia normalne funkcjonowanie i jest przyczyną wielu problemów zdrowotnych. Ma negatywny wpływ na nasze ciało i psychikę, a nieleczona wywołuje poważne choroby, na przykład depresję. Najskuteczniejszą metodą leczenia bezsenności jest terapia poznawczo-behawioralna. Na czym polega i jakie daje efekty? Bezsenność: podstawowe modele Nawyki, które utrudniają leczenie bezsenności Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności: na czym polega? Restrykcja snu – kontrolowanie czasu spędzanego w łóżku Higiena snu – najważniejsze zasady Technika kontroli bodźców: łóżko powinno służyć tylko do spania Bezsennością określamy różnego rodzaju problemy ze snem, takie jak nieadekwatny czas snu lub zaburzona jakość snu (wybudzanie się, utrudnione zasypianie, brak ciągłości snu). Z tego typu dolegliwościami zmaga się niemal 40 procent populacji na świecie. Sen to fizjologiczny stan, dzięki któremu nasz organizm może się zregenerować. Nawet łagodne zaburzenia rytmu snu wytrącają nasze ciało i psychikę z równowagi, dlatego bezsenność trzeba leczyć. Najczęściej stosowane metody leczenia to przyjmowanie środków farmakologicznych oraz terapia, która ma na celu zmianę nawyków i sposobu myślenia podstawowe modeleBezsenność to zaburzenie, które może przybierać różne formy. W zależności od czasu trwania wyróżniamy bezsenność: przygodną – trwa kilka dni krótkotrwałą – utrzymuje się do czterech tygodni i zazwyczaj jest spowodowana stresem przewlekłą – trwa powyżej miesiąca i zwykle jest związana z zaburzeniami psychicznymi lub przewlekłymi chorobami. Może być spowodowana również przyjmowaniem niektórych leków Bezsenność możemy także podzielić na pierwotną, będącą odrębną jednostką chorobową lub wtórną (występującą jako jeden z objawów innej choroby).Nawyki, które utrudniają leczenie bezsennościWyniki badań naukowych wskazują, że pacjenci cierpiący na bezsenność bardzo często myśli o śnie w sposób, który utrwala nieprawidłowe zachowania. Wśród czynników, które wzmacniają zaburzenia snu, możemy wymienić: spędzanie czasu w łóżku (poza godzinami przeznaczonymi na sen) drzemki w ciągu dnia spożywanie leków nasennych bez konsultacji z lekarzem pozostawanie w łóżku długi czas po wybudzeniu (i próba zmuszania się do zaśnięcia) zrezygnowanie z aktywności fizycznej (spowodowane brakiem energii) nadmierne zajmowanie się snem (wywołuje stres związany z wątpliwościami na temat tego, czy kolejnej nocy uda nam się zasnąć) Wszystkie powyższe zachowania prowadzą do schematu, z którego trudno wyjść bez pomocy poznawczo-behawioralna bezsenności: na czym polega?Terapia poznawczo-behawioralna to najczęściej stosowana, skuteczna metoda leczenia bezsenności (zarówno pierwotnej, jak i wtórnej). Jest terapią krótkoterminową, która łączy techniki behawioralne (modyfikację zachowań) z technikami poznawczymi (modyfikację utrwalonych schematów myślenia). Jedną z zalet terapii jest możliwość dostosowania jej do indywidualnych potrzeb i zachowań bezsenność ustąpiła, najważniejsze jest zlikwidowanie czynników, które ją wywołują. Terapia poznawczo-behawioralna składa się z trzech metod: restrykcji snu, higieny snu i kontroli snu – kontrolowanie czasu spędzanego w łóżkuRestrykcja snu polega na skróceniu czasu spędzanego w łóżku (tak, by jedynie nieznacznie przekraczał czas snu). W kolejnych tygodniach terapii czas ten jest stopniowo wydłużany o kilkanaście minut. Jeśli wydajność snu wynosi poniżej 80 procent, czas znowu jest skracany. Zazwyczaj zaleca się pacjentowi, by nie spędzał w łóżku więcej niż 6 godzin. Pozostały czas należy poświęcić na aktywny tryb życia poza restrykcji snu jest odwrócenie kojarzenia łóżka z zamartwianiem się i wytwarzaniem wizji wywołujących stres. Czas spędzany w łóżku powinien być jak najbardziej zbliżony do czasu snu. Higiena snu – najważniejsze zasadyHigiena snu to zestaw zachowań, które pomagają zachować rytm dobowy. Najważniejsze zasady prawidłowej higieny snu to kładzenie się spać i wstawanie o tych samych porach rezygnacja ze spożywania kofeiny przynajmniej 6 godzin przed snem wykluczenie z diety alkoholu i papierosów unikanie spożywania ciężkostrawnych posiłków wprowadzenie aktywności fizycznej ograniczenie ilości wypijanych płynów w ciągu dnia rezygnacja z drzemek Technika kontroli bodźców: łóżko powinno służyć tylko do spaniaTa metoda ma na celu ponowne powiązanie myślenia o łóżku ze snem i sennością. Pacjentowi zaleca się kładzenie się spać tylko wtedy, gdy czuje się senny (należy ograniczać wykonywanie różnego rodzaju czynności, takich jak oglądanie filmu, w łóżku). Jeżeli pacjent nie jest w stanie zasnąć przez 20 minut, powinien wyjść z łóżka i udać się do innego pomieszczenia. Łóżko nie może kojarzyć się z udręczaniem się i stresem, ponieważ to tylko nasila zaleceń stosowanych w trzech wymienionych metodach terapii poznawczo-behawioralnej pokrywa się, dlatego zwykle techniki te stosuje się zamiennie. W terapii chodzi o zmianę stylu życia, co na początku może wiązać się z trudnościami i nasileniem niepokoju związanego z bezsennością. W terapii poznawczo-behawioralnej często wykorzystywane są również techniki relaksacyjne, które pomagają obniżyć napięcie. Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem. Źródło: Karol Grabowski, Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności
Terapia poznawczo-behawioralna ma dwa główne założenia: pierwszym z nich jest znalezienie przyczyn, z powodu których to pacjent doświadcza swoich zaburzeń, drugim natomiast odpowiednia modyfikacja jego schematów myślowych. Jakie jednak techniki są wykorzystywane podczas terapii poznawczo-behawioralnej i jakie zaburzenia można leczyć tą metodą? Terapia poznawczo-behawioralna (w skrócie CBT, wywodzącym się od jej angielskiej nazwy cognitive-behavioral therapy) jest jedną z najpopularniejszych technik psychoterapeutycznych. Jej zwolennikami są zarówno różni terapeuci, jak i również sami pacjenci. Powodem dużego zainteresowania terapią poznawczo-behawioralną może być chociażby to, że absolutnie nie polega ona na tym, co standardowo jest kojarzone z psychoterapią – mowa tutaj o istniejącym u wielu osób przekonaniu, że psychoterapia polega na tym, że pacjent leży na kozetce i mówi, a terapeuta go słucha. W przypadku terapii poznawczo-behawioralnej jest inaczej – jej przebieg jest dość intensywny, a do tego skupia się ona na dwóch rzeczach: na identyfikowaniu źródeł istniejących u pacjenta problemów, a następnie na ich likwidowaniu. Jak rozpoznać, czy dziecko ma ADHD? WIDEO Spis treści: Założenia terapii poznawczo-behawioralnej Jak działa terapia poznawczo-behawioralna? Techniki stosowane w terapii poznawczo-behawioralnej Dla kogo jest przewidziana CBT i jak długo trwa jedna sesja? W jakich zaburzeniach wykorzystywana jest terapia poznawczo-behawioralna? Jak długo trwa terapia poznawczo-behawioralna? Założenia terapii poznawczo-behawioralnej W CBT istotne są dwa ujęcia: poznawcze oraz behawioralne. Najogólniej i w uproszczeniu można powiedzieć, że fundamentem całej terapii jest założenie, że każdy człowiek patrzy na świat w inny sposób i inaczej interpretuje wydarzenia, z którymi styka się w swoim życiu. Niektóre z takich wydarzeń – np. krzywdy doświadczone w dzieciństwie, nękanie ze strony rówieśników w szkole podstawowej – mogą wyjątkowo głęboko zapadać w pamięć i, zwłaszcza u osób do tego predysponowanych, prowadzić (nawet w odległej przyszłości) do wystąpienia jakichś zaburzeń psychicznych. Terapeuci poznawczo-behawioralni przekonują, że niektóre wydarzenia z przeszłości mogą mieć tak silny wpływ na ludzką psychikę, że przez nie ludzie będą w dysfunkcjonalny sposób postępować w swoim życiu. Różnego typu negatywne zdarzenia mogą po prostu prowadzić do wykształcania się u pacjentów niewłaściwych odpowiedzi na codzienne i powszechne sytuacje. Tutaj właśnie ujawnia się poznawczy komponent terapii, polegający na poszukiwaniu różnych zdarzeń z przeszłości, które doprowadziły do wystąpienia problemów w teraźniejszości. Drugie ujęcie CBT – czyli behawioralne – skupia się z kolei na zachowaniach pacjenta i ich modyfikowaniu. Czytaj: Jak leczyć depresję u dziecka? Ciężarna u terapeuty: gdy emocje cię przerastają Jak działa terapia poznawczo-behawioralna? Aby nieco rozjaśnić sytuację, można tutaj podać bardzo ogólny przykład. Pacjent z agorafobią (lękiem przed przebywaniem na otwartej przestrzeni) może unikać wychodzenia z domu z powodu dręczących go myśli, że jeżeli tylko to zrobi, to wtedy stanie mu się krzywda. W trakcie terapii taka myśl jest zaś zmieniana na inną: inni ludzie wychodzą z domu i nic im się wtedy nie dzieje. Pacjent może więc w końcu opuścić swoje mieszkanie i zobaczyć, że rzeczywiście jego lęk jest irracjonalny. Podsumować więc krótko założenia terapii poznawczo-behawioralnej: ma ona na celu odkryć nieprawidłowe schematy myślowe u pacjenta, a następnie doprowadzić do tego, aby przestał on przejawiać nieprawidłowe czy też nielogiczne lub irracjonalne zachowania. Jakimi jednak sposobami doprowadza się do zmiany myślenia czy zachowania osoby zgłaszającej się na terapię poznawczo-behawioralną? Czytaj: Psychiatra dziecięcy: czym się zajmuje psychiatra dla dzieci? Trichotillomania - jak leczyć niekontrolowane wyrywanie włosów? Techniki stosowane w terapii poznawczo-behawioralnej 1. Dialog sokratejski CBT wykorzystuje kilka różnych interesujących technik, służących poprawie stanu psychicznego pacjenta. Jedną z ciekawszych jest dialog sokratejski. Jest to rozmowa, w której terapeuta i pacjent poruszają jakiś konkretny problem – np. jakąś nieprzyjemną sytuację, która doprowadziła do wystąpienia u pacjenta bardzo negatywnych emocji. Terapeuta zadaje potem pacjentowi szereg pytań – zwraca on mu uwagę na to, czy na pewno poprawnie zinterpretował dane zdarzenie, a także pyta, co mogłoby się w tej sytuacji zdarzyć w najlepszym, a co w najgorszym wypadku. Taka rozmowa ma na celu pokazanie, że w myśleniu pacjenta mogą po prostu występować błędy logiczne. 2. Desensytyzacja Inną ciekawą techniką, stosowaną w terapii poznawczo-behawioralnej, jest desensytyzacja. Znajduje ona wykorzystanie głównie w terapii zaburzeń lękowych i polega na tym, że pacjent jest stopniowo eksponowany na czynnik, który wywołuje u niego lęk – np. osoba odczuwająca lęk przed owadami stopniowo ma się z nimi stykać. Odbywa się to oczywiście powoli i w kontrolowanych warunkach, przy wsparciu terapeuty. Czytaj: Antofobia, czyli lęk przed kwiatami Desensytyzacja ma na celu pokazać pacjentowi, że jego lęk jest bezzasadny i że zetknięciu się, w przytoczonym przypadku z owadami, nie towarzyszy żadne rzeczywiste zagrożenie. Czytaj: Astrapofobia, czyli lęk przed burzami 3. Zadania dla pacjenta Terapia poznawczo-behawioralna odbywa się jednak nie tylko w gabinecie psychoterapeuty – pacjent otrzymuje również i… zadania domowe. Bywają one różne w zależności od problemu, z powodu którego CBT jest prowadzona. Jako przykład można tutaj podać zadania, które może otrzymać osoba zmagająca się ze znacznym lękiem przed podejmowaniem kontaktów z obcymi ludźmi. Pacjent taki może zostać poproszony o to, aby przed kolejnym spotkaniem z terapeutą zapytał kilku nieznanych mu ludzi np. o godzinę czy o drogę w jakieś miejsce. Czytaj: Filofobia - czym jest lęk przed zakochaniem? Można więc z pewnością powiedzieć, że terapia poznawczo-behawioralna wymaga od pacjenta pewnej aktywności. Jednocześnie należy tutaj podkreślić, że pacjenci nie muszą się tej aktywności czy stawianych im zadań obawiać – terapeuta ustala je w porozumieniu z nimi, biorąc pod uwagę to, jakim tak naprawdę zadaniom pacjenci są w stanie na danym etapie terapii sprostać. Dla kogo jest przewidziana CBT i jak długo trwa jedna sesja? Terapia poznawczo-behawioralna może być terapią indywidualną, gdzie pacjent sam spotyka się z terapeutą. Z tej możliwości terapeutycznej mogą jednak skorzystać i pary – pojedyncza sesja CBT w takim przypadku trwa nieco dłużej niż zazwyczaj. Typowo jedno spotkanie z terapeutą, podczas terapii indywidualnej, trwa około 30-60 minut, w przypadku terapii par sesja może zajmować nawet około 75 minut. Standardowo spotkania odbywają się raz w tygodniu. W jakich zaburzeniach wykorzystywana jest terapia poznawczo-behawioralna? Wykorzystanie terapii poznawczo-behawioralnej jest dość szerokie – przynosić ona może pomoc osobom z różnorodnymi zaburzeniami psychicznymi. Najczęstszymi problemami, które mogą być leczone z pomocą CBT, są: zaburzenia depresyjne, różne postaci zaburzeń lękowych ( rozmaite fobie specyficzne, takie jak np. entomofobia, czyli lęk przed owadami czy arachnofobia, czyli lęk przed pająkami, ale i zaburzenia lękowe uogólnione czy zaburzenia lękowe z napadami paniki), zaburzenia odżywiania (np. bulimia, anoreksja, ortoreksja), zaburzenia psychotyczne (w ich przypadku podstawową rolę odgrywa leczenie farmakologiczne, aczkolwiek terapia poznawczo-behawioralna jak najbardziej może prowadzić do korzystnych efektów np. u pacjentów ze schizofrenią), zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zespół stresu pourazowego (w skrócie PTSD), zaburzenia osobowości, uzależnienia od różnych substancji. Czytaj: Zespół Roszpunki - niepohamowane zjadanie włosów i jego konsekwencje Jak długo trwa terapia poznawczo-behawioralna? CBT ma wiele odrębności w stosunku co do innych nurtów terapeutycznych, jedną z nich jest czas trwania całego procesu terapeutycznego. Otóż tak jak w przypadku niektórych nurtów psychoterapeutycznych cała terapia może zajmować nawet kilka lat, tak zdecydowanie inaczej jest z terapią poznawczo-behawioralną. Ogólnie można powiedzieć, że trwa ona dość krótko – dokładny czas potrzebny do rozwiązania problemów pacjenta zależny jest oczywiście od ich rodzaju, aczkolwiek typowo cały cykl CBT zamyka się w kilku (od 8), maksymalnie kilkunastu spotkaniach (maksymalnie około 25-30).
Terapia poznawczo-behawioralna to jedna z najbardziej skutecznych i najlepiej zbadanych metod postępowania terapeutycznego. Wykorzystuje się ją głównie w leczeniu zaburzeń psychicznych o podłożu depresyjnym lub lękowym. Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna i w czym tkwi jej skuteczność? Spis treściTerapia poznawczo-behawioralna – dla kogo?Przebieg terapii poznawczo-behawioralnejTerapia poznawczo-behawioralna – technikiZalety terapii poznawczo-behawioralnej Terapia poznawczo-behawioralna została opracowana w latach 60. XX wieku przez amerykańskiego psychiatrę Aarona Becka. Głównym założeniem tej formy leczenia terapeutycznego jest przekonanie, że myśli, emocje i zachowania człowieka wzajemnie na siebie wpływają, tworząc wzorce zachowań, które nie zawsze są właściwe. Człowiek doświadczając życia, pod wpływem emocji utrwala pewne konkretne zachowania w poszczególnych sytuacjach. Czasem kopiuje zachowania innych, przekładając je na własne życie. Reaguje na różne zjawiska i sytuacje tak, jak się do tego przyzwyczaił, często nie zdając sobie sprawy z tego, że rani tym innych lub przysparza obie kłopotów. Jeśli np. jest pesymistą, to wszystko będzie już widział w czarnych barwach. Ludzie utrwalają swoje zachowania i postrzeganie świata poprzez doświadczanie, więc trudno im potem wyjść poza te ustanowione wewnętrznie ramy. Terapia jest potrzebna wtedy, gdy utrwalone zachowania czy przekonania nie są obiektywne i bywają niewłaściwe. Problem z zaburzeniem postrzegania świata staje się przedmiotem leczenia terapeutycznego. Psychoterapia poznawczo-behawioralna pozwala wykryć te zniekształcone interpretacje rzeczywistości i zastąpić je właściwymi. Depresja - choroba śmiertelna Terapia poznawczo-behawioralna – dla kogo? Terapia poznawczo-behawioralna najlepiej sprawdza się w leczeniu zaburzeń bazujących na lęku i depresji. To terapia bardzo skuteczna i dlatego najczęściej wykorzystywana jest w wyprowadzaniu chorych z fobii, lęków napadowych, nerwic, depresji, bulimii, zaburzeń kompulsywno-obsesyjnych, schizofrenii i stresu pourazowego. Ten rodzaj terapii dobrze sprawdza się również w leczeniu depresji poporodowej lub jako technika radzenia sobie ze stresem. Bywa wykorzystywana także w resocjalizacji więźniów. Psychoterapia to najczęściej stosowana metoda leczenia zaburzeń psychicznych. Może być jedyną formą pracy nad psychiką pacjenta albo stanowić uzupełnienie leczenia farmakologicznego. Cechą wszystkich rodzajów psychoterapii jest osobisty kontakt lekarza z pacjentem. W psychoterapii stosuje się różne podejścia psychoanalizę, terapię humanistyczno-egzystencjalną, systemową czy podejście poznawczo-behawioralne. Terapia poznawczo-behawioralna uważana jest za jedną z najlepiej zbadanych klinicznie terapii. Jej skuteczność została udowodniona wieloma badaniami, dlatego lekarze często korzystają z tej właśnie sprawdzonej metody psychoterapii. Przebieg terapii poznawczo-behawioralnej Terapia poznawczo-behawioralna koncentruje się na bieżących problemach, najważniejsze jest to, co jest tu i teraz. W leczeniu najczęściej nie rozpamiętuje się przeszłości, choć są wyjątkowe sytuacje, gdy jest to nieuniknione. Psychoterapia poznawczo-behawioralna należy do terapii krótkoterminowych. Czas trwania terapii to około dwudziestu sesji odbywanych raz lub dwa razy w tygodniu. Sama sesja nie trwa zwykle więcej niż jedną godzinę. Jednym z najistotniejszych elementów udanej terapii jest współpraca terapeuty z pacjentem. Dzięki terapii poznawczo-behawioralnej możliwe jest rozłożenie na czynniki pierwsze sytuacji, która daje efekt w postaci zniekształconego postrzegania. W tym procesie należy wyróżnić: bodziec, czyli konkretną sytuację, która wywołuje działanie pacjenta, specyficzny sposób myślenia pacjenta w danej sytuacji, uczucia i odczucia fizyczne, które są następstwem specyficznego myślenia, zachowanie (działanie), które w efekcie reprezentuje pacjent. W terapii poznawczo-behawioralnej lekarz stara się odnaleźć powiązanie między myślami, emocjami i działaniem pacjenta. Musi więc przeanalizować trudne sytuacje i odnaleźć myśli, które spowodowały błędną interpretację rzeczywistości. Jednocześnie musi uzmysłowić pacjentowi, jak nieracjonalne były reakcje, które wcześniej prezentował i dać mu nadzieję, że może zmienić postrzeganie świata. Odnalezienie bodźca odpowiadającego za nieprawidłową reakcję określa się częścią poznawczą terapii. Behawioralna strona terapii to eksperymenty, które mają nauczyć pacjenta nowych reakcji i zachowania, bez bagażu w postaci emocjonalnych obciążeń. Testowanie nowych sytuacji pozwala na zmianę zachowania, wypracowania nawyków, nauczenia całkiem nowych reakcji na bodźce. Terapia poznawczo-behawioralna – techniki Terapia ta wykorzystuje wiele technik behawioralnych i poznawczych. Jedną z nich jest tzw. dialog sokratejski. Nazwa pochodzi od formy- technika ta oznacza bowiem zadawanie pytań pacjentowi przez terapeutę. Odbywa się to w taki sposób, by to sam pacjent odkrył źródło swoich przekonań i tendencji. Rolą lekarza jest pytanie, wysłuchiwanie odpowiedzi pacjenta i zwracanie uwagi na pojawiające się w jego wypowiedziach sprzeczności, ale w taki sposób, by pacjent ostatecznie sam doszedł do nowych wniosków i rozwiązań. Jak to bywa w dialogu sokratejskim, w rozmowie tej terapeuta stosuje wiele pomocnych technik takich jak: paradoks, przesadę, sondowanie itd. Elementy te, dzięki odpowiedniemu zastosowaniu, skutecznie wpływają na zmiany w myśleniu pacjenta. Poza dialogiem sokratejskim lekarz może stosować również inne metody wywierania wpływu np. przenoszenie uwagi czy rozpraszanie. W procesie terapii lekarz odwołuje się także do treningu zaszczepiania stresu. Wszystko po to, by wyrobić w pacjencie nawyk odpowiedniego reagowania w obliczu stresujących sytuacji. Efektem terapii poznawczo-behawioralnej jest nie tylko zmiana zachowania, ale też uświadomienie pacjenta w konsekwencjach wprowadzenia tej zmiany. Wszystko po to, by wyrobił w sobie nowe nawyki i reakcje. Pacjent powinien umieć odpowiednio reagować na negatywne myśli, jeśli się takie pojawią. Sukcesem terapii jest wypracowanie u osoby z zaburzeniami odpowiednich reakcji na te bodźce, które wcześniej spotykały się z błędną interpretacją. Prawdziwym sprawdzianem nowych umiejętności jest urzeczywistnienie ich w normalnie toczącym się życiu, poza gabinetem psychoterapeuty. Zalety terapii poznawczo-behawioralnej Za psychoterapią poznawczo-behawioralną przemawia przede wszystkim jej wysoka skuteczność, wielokrotnie już potwierdzona badaniami klinicznymi. Atutem tej formy leczenia jest rozwój samoświadomości pacjenta, który po terapii uzyskuje samokontrolę nad swoimi zachowaniami. Ten potencjał zostaje w pacjencie na dłużej, także po zakończeniu terapii i pozwala mu zapobiegać nawrotom jego zaburzeń. Wartością dodaną terapii jest polepszenie jakości życia chorego. Zyskuje on motywację do działania i wyższą samoocenę. Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
terapia poznawczo behawioralna na czym polega